Para İşleri ekibi olarak kişisel finansal okur yazarlığı artırmaya destek olmak istiyoruz. Bu nedenle de güncel ve yararlı tasarruf, yatırım bilgileri paylaşıyoruz. Ama işin bir de çok önemli olan vergi tarafı var: gelir vergisi beyannamesi. Ki uzun vadeli yatırım yapanlar için vergi, yatırım sonucunu belirleyen en önemli konulardan biri. Peki bireyler için hangi gelir nasıl vergilendiriliyor, yatırım vergileri nasıl ve ne zaman ödenir? İşte en sade, güncel ve de anlaşılır vatandaş için vergi beyannamesi kılavuzu:
Yazı İçeriği
Vergi beyannamesi nedir?
Başlangıç noktamız vergi beyannamesi. Sadece kurumlar, şirketler değil kimi durumlarda şahıslar yani bireyler olarak biz vatandaşlar da gelirlerimizi beyan ettiğimiz vergi beyannamesi vermek zorundayız.
Vergi beyanı nasıl yapılır?
Şirketler için vergi beyanını mali müşavirler yapar. Ancak bireysel vergi beyanında çoğunluğumuzun bu şansı maalesef yok. Bu yüzden bireysel vergi beyanını genellikle kendimiz yapmak zorunda kalıyoruz.
Şahıs olarak vergi beyannamesi vermek için 2 yolumuz var:
- Internet vergi dairesi üzerinden (Gelir İdaresi interaktif vergi dairesi).
- Fiziken vergi dairesine giderek.
Vergi beyannamesi örneği için en pratik adres bizce İnteraktif Vergi Dairesi. Maliye Bakanlığı’nın Hazır Beyan sistemine girerek otomatik şablon üzerinden vergi beyanını doldurabilirsin.
Vergi beyannamesi ne zaman verilir 2023
Kira beyannamesi dahil olmak üzere vergi beyannamesi her yıl MART ayın içinde yani 1 ila 31 Mart arasında verilir.
2022 yılı gelirleri için beyannameyi 2023 Mart ayında vermeliyiz.
Vergi beyannamesi verilmezse ne olur?
Vergi dairesi beyanname verme zorunluluğun varken bunu yapmadın diyelim. Peki bu durumda ne olacak?
Beyanname verilmediği tespit edilirse, vergi beyannamesi cezası kesilir.
Ödemen gereken ama beyan etmediğin verginin yanında ayrıca verginin bir katı kadar ceza kesilir. Ayrıca, ödemen gereken borç üzerinden her ay için gecikme faizi de hesaplanır.
Vergi konularında zaman aşımı 5 yıldır.
Vergi beyannamesi kimler verir?
Vergi beyannamesini kimler verir diyorsan, buyurun detaylar 🙂
1) Kira geliri olanlar için vergi
Kira gelirin varsa her sene Mart ayında vergi beyannamesi vererek kira geliri vergisini ödemen gerekir.
Kira geliri vergisi istisnası konutlarda 2022 için maalesef sadece 9 bin 500 lira. Yani kira geliriniz ayda 580 liradan fazlaysa bunu beyan etmeniz ve vergisini ödemeniz gerekir.
İşyeri kira geliri olanlarda bu vergi muafiyet sınırı ise brüt 70 bin lira.
Bu yazımızda kira geliri vergisinin detaylarını okuyabilirsin.
2) Çalışanlar için vergi beyannamesi
Çalışanların maaşından kazandıkları bu para için vergi otomatikman kesilir. Yani işyerimizden maaşı alırken elimize geçen para vergi düşüldükten sonraki paradır.
Ama maaşlı çalışan olarak iki durumda ayrıca beyanname doldurup, vergi ödemen gerekebilir:
- Maaşın çok yüksekse ayrıca vergi beyannamesi vermeniz gerekiyor. 2022 yılı vergisini 2023’de veriyoruz ve bu dönem için bu sınır 880 bin lira. Yani 2022’deki toplam maaşların 880 bin lirayı geçiyorsa ayrıca vergi ödemek için 2023 Mart’ında beyanname vermelisin.
- Toplam maaşın kaç lira olursa olsun eğer yıl içinde iş değişikliği yaptıysan, yani birden çok işte çalıştıysan da yine vergi beyannamesi doldurmalısın.
3) Yatırım geliri olanların vergisi
Mevduat (faiz) geliri vergisi
Bankaya faize yatırdığın para ne kadar kazandırırsa kazandırsın bu geliri ayrıca beyan etmene gerek yok.
Faizden kazandığın paranın vergisi, faizi kazanırken banka tarafından otomatik olarak stopaj adı altında kesilir.
Faizin vadesine göre alınan stopaj oranı değişir. Kazandığın faiz parasının yüzde 15 ila 10‘u arasındadır.
Repo geliri vergisi
Tıpkı mevduatta olduğu gibi repodan kazandığın paranın vergisi de stopaj olarak otomatik kesilir. Repo gelirini gelir vergisi beyannamesi kapsamında ayrıca beyan etmene gerek yok.
Repo kazancının vergisi yüzde 15‘dir
Yatırım fonlarının vergilendirilmesi
Yatırım fonu gelirlerinin vergilendirilmesi de otomatiktir. Yani stopaj olarak beyan etmene gerek kalmadan kesilir.
Yatırım fonu getirisinin yüzde 10‘u vergi olarak kesilir. Ancak hisse senedi yatırım fonlarında vergi kesintisi sıfırdır.
Altın vergisi
İster kuyumcudan ister bankadan altın alıp satın, altından kazandığın para için vergi ödemezsin.
Ama bankadan altın alıp satarken toplam işlem miktarının binde 2‘si kadar işlem vergisi (BSMV) var.
Döviz vergisi
Dövizden kazandığın paranın vergilendirilmesi de altın gibidir. Döviz alıp satarken kazandığın paraya vergi yok.
Ama dolar, euro gibi döviz alım satım işlemlerinde toplam işlem miktarı üzerinden binde 2 işlem vergisi var.
Hisse senedi vergisi
Hisseden temettü yani kar payı gelirin varsa yüzde 10’u stopaj olarak anında vergilendiriliyor.
Ayrıca beyana tabi diğer gelirlerle (Eurobond gibi) birlikte temettü gelir toplamın 70 bin lirayı geçerse bunun tamamı beyan edilir.
Temettü gelirinin vergilendirilmesinde önemli bir nokta var:
“Temettü gelirinin yarısı vergiden muaf. Temettüden gelen gelirin 150 bin lirayı geçtiğin için beyanname verirsen, temettü alırken zaten stopaj ödemiş olduğun için, stopajın ilgili kısmı vergiden düşülür. Kimi durumlarda vergi iadesi olarak para bile alabilirsin.
Hisse olayının güzel bir diğer yanı ise hisse senedi alım satımından kar yaparsan vergi yok.
Tahvil ve bonoların vergisi
Tahvil veya bonon varsa hem bunların faiz (kupon) ödemeleri hem alım satım karları için yüzde 10 vergi ödemen gerekir.
Eurobond vergisi
Eurobond kupon ödemeleri yıllık sınırı geçmedikçe vergiden muaf. Diğer bu tür gelirlerle birlikte 2023 yılında 2022 kazançları için eurobond vergiden muafiyet sınırı 70 bin lira.
Ancak yukarıda değindiğimiz gibi bu sınır, sadece Eurobond kuponlarından kazandığın paralar için geçerli değil. Temettü kazancı, Eurobond kupon ödemesi gibi gelirlerin toplamı için geçerli.
Eurobond’u sattığında bir kazancın oluşuyorsa bunun için beyanname doldurup vergi ödemen gerekir.
Ev satım vergisi
Ev almak satmak bizim milli sporumuz olduğundan, gayrimenkul gelirini de unutmayalım. 🙂
Ev satarken para kazanmışsan yani evi aldığından daha fazlasına satıyorsan vergisini ödemelisin. Buradaki vergi istisnası evi en az 5 yıl elinde tutmuş olmak.
Sonuç olarak yatırım gelirinde vergi beyannamesiyle uğraşmayayım diyorsanız en temizi stopajla yani parayı kazandığınızda otomatik vergiyle çalışan yatırım araçlarıdır.
Gelir vergisi beyannamesi vermek zorunda olmayanların detayını yukarıda paylaşmış olduk. Son olarak vergi konusunda daha çok okuyup, öğrenmek isteyenler için vergi kaynakları paylaşalım:
Vergi konusunda yararlı kaynaklar
Burada elimizden geldiğince, gelir vergisi beyannamesi gibi çetrefilli bir konu hakkında kolay anlaşılır bilgiler sunmaya çalıştık. Ancak vergi konusundaki en doğru ve güncel bilgi için adres kaynağın kendisi tabii ki; Gelir İdaresi Başkanlığı buradaki en önemli bilgi kaynağı.
- Bu yazı sadece genel bilgi verme amacı taşımaktadır. Vergi konularıyla ilgili yetkili kamu kurumu olan Hazine ve Maliye Bakanlığı vergi rehberlerinden en güncel ve doğru bilgiye ulaşabilirsin.
- İş Bankası yatırım gelirleri vergi kılavuzu.
