Davranışsal yatırım, yatırımcının kararları üzerinde güçlü etkisi olan psikolojik faktörlerdir. Peki davranışsal yatırım nedir? Yatırım yaparken duygularımız bize nasıl tuzak kurar? Bu tuzaklardan nasıl kurtulup mantıklı yatırım kararları alabilirsinizi sizi için araştırdık.
Yatırım kararları alırken teknik analiz, temel analiz, matematiksel hesaplamalar gibi rasyonel pek araç kullanılıyor. Ama gerçek hayatta duygularımız, rasyonel kararların önüne rahatlıkla geçebiliyor. Peki neden böyle oluyor? Neden aklımızla değil de duygularımızla yatırım yapıyoruz?
Davranışsal finans ve yatırımcı psikolojisi diyor ki pek çok bireysel yatırımcı davranışlarına duygularıyla yön veriyor. Davranışsal finans örnekleri nelermiş, bakalım:
Yazı İçeriği
Yükseleni erken sat, düşeni tut
Davranışsal deneyim teorilerine göre, elinizdeki değer (ki bu hisse senedi de olabilir, kripto para ya da altın da) yükselmeye başlayınca, ortaya çıkan kar potansiyelini bir an önce elimize almak isteriz.
Böylelikle de yükselen yatırımı durum tersine dönüp de düşmeye başlamadan yani erkenden elden çıkarma eğilimimiz oluşur.
Diğer taraftan, düşen bir finansal yatırımla aramızda duygusal bir bağ kurup gereksiz yere elimizde tutma duygusuyla da karar alabiliyoruz. Örneğin, sürekli düşen bir hisseyi uzun süre taşıyabiliriz.
Sürü psikolojisi
Davranışsal finans yatırımcı eğilimleri arasında belki de en yaygını sürü psikolojisidir. Yani genel yatırım trendlerinin dışında kalmama duygusu.
Davranışsal finans örnekleri arasında sürü psikolojisi ile yatırım kararı vermek çok sık görülür. Ki son dönemdeki kripto yatırımları sürü psikolojisi ile yatırım yapmanın en güzel örneklerindedir.
Son yıllarda kriptoya para yatırıp da zengin olan insan hikayesini o kadar çok duyduk ki, kripto paralarla ilgili doğru düzgün fikrimiz dahi olmadan sadece kripto modasının dışında kalmamak için kripto para alabiliriz. Bu tür bir sürü akımının dışında kalabilmek pek çok insan için oldukça zordur.
Sürü psikolojisindeki yanıltıcı motivasyon yanlış yapma korkusudur. “Bu kadar insan yanılamaz ki” düşüncesiyle, çoğunluğun mantıklı olacağını düşünürüz.
FOMO nedir?
Sürü psikolojisinin davranışsal finanstaki moda tabiri FOMO‘dur.
FOMO’yu kısaca tanımlamak gerekirse; kaçırma korkusu olarak Türkçe’ye çevirebileceğimiz “fear of missing out” sözcüklerinin kısaltması olan FOMO, yatırımcının analitik kararlar yerine bir yatırım trendini kaçırma korkusuyla yatırım yapmasıdır.
İnandığın düşüncelere odaklanmak
İnsan doğası gereği benzer ya da yakın bulduğu şeylerle ilişki kurmayı sever. Yatırım fikirleri konusunda da durum böyle. Yatırıma ilgili inandığımız düşünceler neyse, bunları destekleyen haber, yorum ve tavsiyeleri daha çok duyma eğiliminde oluyoruz. Tersine, yani düşüncemizi desteklemeyenleri ise görmezden geliyoruz.
Mesela, altının yükseleceğine inanıyorsak bu fikri destekleyen Twitter mesajlarını, yatırım raporlarını daha dikkatle okurken; düşeceğini söyleyenleri ise yok sayma eğiliminde oluyoruz.
Davranışsal yatırım tuzaklarından nasıl kurtulabilirsiniz?
Davranışsal finansta yatırımcı önyargıları oldukça tehlikelidir. Üstelik davranışsal finans yatırımcı eğilimlerini yönetmek de çok zordur.
Davranışsal finans ve yatırımcı psikolojisi açısından şunlara dikkat edin:
- Yatırım kararı alırken sosyal medya ve arkadaş tavsiyelerine kulak tıkayın.
- Yatırım kararınız, kendi risk iştahınızla uyumlu olsun.
- Yatırım stratejiniz olsun. Yaptığınız bir yatırımı kaça çıktığında ya da düştüğünde elinizden çıkaracağınızı alırken belirleyin.
- Panik duygusuyla alım ya da satım yapmayın.
Davranışsal finansta yatırımcıların kar payı arayışı tehlikeli olabilir… Yatırım yaparken duygularınızdan uzak karar vermek biraz da pratik işidir. Duygulardan ziyade mantıkla yatırım yapmayı zamanla daha iyi öğrenebilirsiniz.
Yatırım araçları nelerdir yazımızı da tavsiye ederiz.
